تفاوت کتوزیس و کتواسیدوز

کتوزیس و کتواسیدوز هر دو با تولید کتون در بدن مرتبط هستند. با این حال، در حالی که کتوزیس به طور کلی ایمن است، کتواسیدوز می تواند تهدید کننده ی زندگی باشد.

کتوزیس تغذیه ای هنگامی رخ می دهد که بدن به جای گلوکز شروع به سوزاندن چربی کند. القای کتوزیس هدف یک رژیم کتوژنیک یا رژیم غذایی "کتو" است که یک رژیم غذایی با چربی بالا و بسیار کم کربوهیدرات می باشد که می تواند به افراد در کاهش وزن کمک کند.

کتواسیدوز یا Ketoacidosis زمانی اتفاق می افتد که بدن مقدار بسیار خطرناکی از کتون ها را تولید می کند و اغلب از عوارض دیابت نوع 1 است.

در این مقاله، ما در مورد تفاوت بین کتوزیس و کتواسیدوز، از جمله علائم آنها بحث می کنیم. ما همچنین توضیح می دهیم که چه زمانی نیاز به مراجعه به پزشک دارید و نحوه ی درمان و جلوگیری از کتواسیدوز چیست.

کتوزیس در برابر کتواسیدوز

کتوزیس تغذیه ای هنگامی رخ می دهد که بدن به جای گلوکز به عنوان سوخت از چربی استفاده می کند. کبد این چربی را به مواد شیمیایی به نام کتون ها تجزیه می کند و آنها را در جریان خون آزاد می کند. بدن پس از آن قادر به استفاده از کتون ها به عنوان یک منبع انرژی است.

هدف رژیمهای کتوژنیک ، ایجاد کتوزیس تغذیه ای در بدن است. مردم این کار را با خوردن غذاهای دارای چربی زیاد اما کربوهیدرات بسیار کم، انجام می دهند. تبعیت از این نوع رژیم غذایی تبدیل به یک راه محبوب برای سوزاندن چربی و از دست دادن وزن شده است.

پزشکان در ابتدا رژیم کتوژنیک را برای درمان کودکان مبتلا به صرع توسعه دادند. در رژیم "کلاسیک کتوژنیک"  3 تا 4 گرم چربی به ازای هر 1 گرم کربوهیدرات و پروتئین مصرف می شود. به گزارش بنیاد صرع، مطالعات نشان می دهد که موارد تشنج در بیش از 50 درصد از کودکان مبتلا به صرع که از رژیم غذایی کتوژنیک تبعیت می کنند، به نصف و یا کمتر کاهش می یابد، در حالی که 10-15 درصد از این کودکان با کمک این رژیم دیگر به تشنج مبتلا نمی شوند.

پزشکان نمی دانند چرا رژیم کتوژنیک علائم صرع را کاهش می دهد. تحقیقات نشان می دهد که این رژیم غذایی همچنین می تواند به برخی از اختلالات عصبی مانند بیماری پارکینسون و بیماری آلزایمر کمک کند.

در مقابل، کتواسیدوز زمانی اتفاق می افتد که بدن فکر می کند که در شرایط گرسنگی و قحطی قرار گرفته است و شروع به تجزیه ی بسیار سریع چربی ها و پروتئین ها می کند. این یک عارضه بالقوه از بیماری دیابت نوع 1 است.

اگر فرد انسولین کافی نداشته باشد، بدن نمی تواند گلوکز را از خون به سلول منتقل کند، جایی که برای تولید انرژی به آن نیاز است. در نتیجه غلظت خطرناکی از گلوکز و کتون ها می توانند در خون جمع شوند. پزشکان به این وضعیت کتواسیدوز دیابتی می گویند.

یک پزشک ممکن است آزمایشات خون یا ادرار را برای تعیین اینکه آیا فرد مبتلا به کتوزیس یا کتواسیدوز است، توصیه کند.

در طول کتوزیس تغذیه ای، غلظت کتون موجود در خون بین 0.5 تا 3 میلی مول در لیتراست که طبیعی می باشد. طبق گزارش انجمن دیابت آمریکا، چنانچه مقدار قند خون فردی بالاتر از 240 میلیگرم در دسی لیتر باشد، او باید سطوح کتون خود را بررسی کند. بالا بودن مقدار کتون در خون افراد مبتلا به دیابت، خطر ابتلا به کتواسیدوز دیابتی را افزایش می دهد.

علائم کتواسیدوز

کتواسیدوز دیابتی یک عارضه بالقوه ی دیابت نوع 1 است و زمانی رخ می دهد که فرد نمی تواند انسولین کافی را در زمان مناسب دریافت کند. خوردن غذای ناکافی نیز ممکن است باعث کتواسیدوز دیابتی شود.

علائم کتواسیدوز دیابتی عبارتست از:سطح قند خون بالا،افزایش میزان کتون در ادرار،تشنگی و ادرار مکرر،خستگی، پوست خشک یا براق.

با پیشرفت کتواسیدوز، علائم میتوانند شامل موارد زیر باشند:تهوع و استفراغ،دل درد،مشکل در تنفس،بوی میوه ای هوای بازدم فرد،سردرگمی و دشواری در توجه و از دست دادن هوشیاری.

علائم کتوزیس

علائم کتوزیس ممکن است شامل خستگی، احساس سردی و ضعف عمومی باشد.برای اکثر افراد، کتوزیس یک حالت متابولیکی کوتاه مدت است که زمانی اتفاق می افتد که بدن به طور موقت از سوزاندن گلوکز به سوزاندن چربی تغییر روش می دهد. در طول این زمان، سطح کتون ها در خون افزایش می یابند.

افرادی که از رژیم های کتوژنیک تبعیت می کنند دوره های طولانی تری را در حالت کتوزیس قرار می گیرند. بعضی افراد نیز در طی روزه داری وارد حالت کتوزیس می شوند.

کتوزیس می تواند منجر به ضعف بدنی و کاهش وزن شود. همچنین ممکن است در برخی از افراد موجب سردرد، تشنگی و مشکلات معده شود. اگر چه کتوزیس، به طور کلی ایمن است، اما ممکن است در بعضی از افراد منجر به اختلال در تغذیه شود و یا موجب شود که کالری و مواد مغذی کافی را دریافت نکرده و به سوء تغذیه مبتلا شوند که به نوبه ی خود می تواند موجب خستگی،ضعف،مشکلات تمرکز یا حافظه ی ضعیف،تغییر در خلق و خو،کم خونی، احساس سرما وابتلای مکرر به بیماری شود.

چه وقت باید به پزشک مراجعه نمود

یک پزشک می تواند آزمایشات خون یا ادرار را برای تعیین اینکه آیا فرد در کتوزیس یا کتواسیدوز مبتلا می باشد، درخواست کند. این آزمایشات سطح کتون ها، گلوکز و اسیدیته را در بدن اندازه گیری می کنند.

کتوزیس تغذیه ای یک وضعیت پزشکی نیست و نیازی به تشخیص ندارد. با این حال، کتواسیدوز یک وضعیت تهدید کننده ی زندگی است و هر فردی که علائم آن را دارد باید به بخش مراقبتهای اورژانس پزشکی هر چه سریع تر مراجعه کند. افراد مبتلا به سوء تغذیه نیز باید به پزشک مراجعه کنند.

پزشکان اغلب نوارهای ادراری را برای افراد مبتلا به دیابت نوع 1 توصیه می کنند بدین ترتیب آنها می توانند میزان کتون خود را در خانه بررسی کنند.

درمان کتواسیدوز

کتواسیدوز دیابتی، یک اورژانس پزشکی است که می تواند به سرعت پیشرفت کند، اما همچنین بسیار قابل درمان است. پزشکان معمولا افرادی با کتواسیدوز دیابتی را در یک بیمارستان یا بخش اورژانس درمان می کنند. درمان معمولا شامل تزریق انسولین همراه با جایگزینی الکترولیت و مایعات است.

اکثر افراد مبتلا به کتواسیدوز دیابتی باید برای نظارت در بیمارستان بمانند. همانطور که سطوح کتون خون به حالت طبیعی بازمی گردد، پزشک ممکن است آزمایشات دیگری را برای تعیین اینکه آیا فرد دارای عوامل خطر دیگری برای کتواسیدوز است، درخواست کند.

پیشگیری از کتواسیدوز

نظارت دقیق بر مقدار قند خون می تواند به جلوگیری از کتواسیدوز کمک کند. افراد مبتلا به دیابت می توانند خطر ابتلا به کتواسیدوز را با:

• نظارت منظم بر سطح قند خون و اطلاع به پزشک اگر قند خون آنها تحت کنترل نیست

• آزمایش ادرار برای کتون اگر سطح قند خون بالاتر از 240 میلی گرم بر دسی لیتر باشد

• اجتناب از ورزش اگر کتون در ادرار وجود داشته باشد و سطح قند خون بالا باشد

• مصرف انسولین بر اساس برنامه ی درمانی که از سوی پزشک تعیین شده است

• خوردن یک رژیم غذایی سالم و متعادل

• اجتناب از حذف وعده های غذایی

خلاصه

اگر چه کتوزیس و کتواسیدوز هر دو باعث افزایش سطح کتون در بدن می شوند، اما آنها یکسان نیستند. کتوزیس تغذیه ای هدف رژیم های کتوژنیک است و به طور کلی ایمن می باشد، در حالیکه کتواسیدوز از عوارض بالقوه خطرناک دیابت نوع 1 است.

افراد مبتلا به دیابت باید از رژیم های کتوژنیک اجتناب کنند و توصیه های پزشک خود را برای جلوگیری از کتواسیدوز بخوبی انجام دهند.

رژیم های غذایی کتوژنیک می توانند به کاهش وزن کمک کنند و ممکن است مزایایی را برای سلامت فرد بهمراه داشته باشند. با این حال، قبل از امتحان کردن هر نوع رژیم غذایی، بهتر است با پزشک خود مشورت کنید.

منبع:

https://www.medicalnewstoday.com/articles/324237.php